Cartoonjournaal 17 januari 2026.

Lees het bijbehorende artikel op mijn LinkedIn profiel:

https://www.linkedin.com/posts/lokocartoons_inclusie-inclusiviteit-discriminatie-activity-7418177763146100736-Q5st

#cartoonjournaal #humor #socialmedia #nieuws #inclusie #inclusiviteit #discriminatie #racisme #stereotype #kledingstuk #etniciteit #uiterlijk #gender #geaardheid

Egypte ontdekken

Het was niet Napoleon die, toen hij een team geleerden meenam naar het front, Egypte ontdekte. Al eerder waren er Griekse reizigers geweest, zoals Herodotos van Halikarnassos, die een priester interviewde over de bronnen van de Nijl. Er was de Romeinse officier Ammianus Marcellinus, die een correcte vertaling wist te geven van de hiëroglyfen. Er was kalief Al-Ma’mun, die de Grote Piramide opende en daar een mummie vandaan haalde. En er zijn altijd Egyptenaren geweest die naar de aloude monumenten keken, zich afvroegen wat dat waren en zo grondslagen legden voor wat nu egyptologie heet.

Egypte als ontdekking

Het is dan ook terecht dat de huidige expositie in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden, gewijd aan het ontdekken van Egypte, begint met Arabische visies op het antieke Egypte. Al-Masudi komt langs, die u op deze blog eerder bent tegengekomen. Pas na de Arabische ontdekkers stelt het museum de West-Europeanen aan de bezoekers voor: eerst kunstenaars als Cornelis de Bruijn, later ook wetenschappers.

Die laatsten vormen een rode draad door de tentoonstelling, waarin veel filmpjes zijn te zien van onderzoekers die hun werk uitleggen: onderzoek naar de volksverhalen waarmee de geïslamiseerde bevolking de faraonische monumenten duidde, opgravingen, röntgenonderzoek naar een krokodillenmummie, de chemische analyse van goud, museale ethiek.

Ik ben blij met deze uitleg. Een kwart van de vragen die het publiek stelt, komt namelijk neer op “hoe weet je wat je zegt te weten?” Als een geesteswetenschappelijke instelling een publicitaire storm te verwerken krijgt, zoals de laatste tijd regelmatig gebeurt, is daaraan strijk en zet ruimte geboden doordat is verzuimd het wetenschappelijk proces en zijn methoden proactief uit te leggen.

Antiquarisme

Behalve aandacht voor de ontdekkers is een deel van de Leidse expositie gewijd aan wat nu eigenlijk is ontdekt. In feite wordt de museumbezoeker hier dus zelf ontdekker. Helaas is dit deel wat fantasieloos. Het gaat om de traditionele thema’s die zijn te vinden in vrijwel elk museum met een egyptologische collectie. Dagelijks leven in het oude Egypte (in Leiden nu uitgelegd aan de hand van de opgraving van het dorp Shokan). Religie in het oude Egypte (uitgelegd aan de hand van een voorspelbare verzameling bronzen godenbeeldjes). De dood in het oude Egypte (uitgelegd met grafkisten).

De meeste van de getoonde voorwerpen behoren niet tot de vaste Leidse opstelling; ze komen uit het rijke depot. Voor een fanatieke oudheidliefhebber is hier dus veel nieuws te zien, en aangezien ik een fanatieke oudheidliefhebber ben, heb ik hier een aangenaam anderhalf uur doorgebracht. Vooral fijn is dat voorwerpen die bij elkaar horen maar verdeeld zijn geraakt over de collecties Leiden en het Louvre in Parijs, nu samen komen. Maar het gekozen thema’s bieden dus meer van hetzelfde.

Om precies te zijn: ze bieden meer traditioneel antiquarisme. Daarmee bedoel ik dat egyptologische collecties nogal eens aspecten van het leven documenteren, maar er geen sociaalwetenschappelijk verhaal van brouwen, terwijl archeologen toch beweren dat ze een sociale wetenschap beoefenen. Dit komt beter uit de verf in de musea uit het voormalige Oostblok, die minder kunsthistorisch georganiseerd zijn en de oude culturen plaatsen in de opvolging van maatschappijtypen. Zij benadrukken bijvoorbeeld handel en de internationale context in plaats van de weinig verrassende grafcultuur.

Sterke punten

Ik zou zelf dus andere thema’s hebben gekozen, maar denk ook dat de conservatoren de doelen die zij stelden, hebben gehaald. De expositie heeft bovendien een paar heel sterke kanten. Om te beginnen zijn, zoals ik al opmerkte, stukken samengebracht die samen horen en zelden samen zijn. Dat kan een grafensemble zijn of een verzameling gouden sieraden. Het ruimhartige internationale leenbeleid van de musea werpt vruchten af.

Een tweede sterk punt, dat ik ook al aanstipte, is uitleg van wat oudheidkundigen nou eigenlijk doen. Daar had weliswaar uitleg bij gemoeten van het proces van hypothesevorming en -toetsing, maar het is een stap in de goede richting. Oudheidkundigen doen echter meer dan ontdekken en onderzoeken: ze verzamelen ook, en het is goed dat het museum aandacht besteedt aan verzamelgeschiedenis. Superslim gekozen was de verwijzing naar de mummies die ooit hingen in het Leidse Theatrum Anatomicum. Dat is immers slechts 500 meter verderop te zien in het Boerhaavemuseum.

Menselijke resten ophangen: zo nonchalant gaan musea nu niet meer om met zulke delicate voorwerpen. Ze ontbreken dan ook op de Leidse expositie, en daar ben ik blij mee. Niet alleen getuigt die keuze van respect – “het gebod tot naastenliefde strekt zich uit tot het verleden, tot de tot geschiedenis gewordenen”,  zoals de Nederlandse historicus Arie van Deursen weleens zei – maar je boekt bovendien meer kenniswinst door in plaats van een mummie een röntgenfoto te tonen.

En dan is er de museale inclusiviteit. Ik heb daar een uitgesproken mening over, namelijk dat een tentoonstelling zich kan beperken tot specifieke doelgroepen, maar dat het gebouw toegankelijk moet zijn voor iedereen. Een museum heeft dus een invalidentoilet en ontsluit hogere verdiepingen voor rolstoelers, en het jaagt astmatici en hyperacusispatiënten niet weg met rook- en geluidseffecten. Dat zit in Leiden goed.

Ik voor mij ben ook blij dat de Engelstalige uitleg beperkt is gebleven, zodat er meer ruimte is voor Nederlandstalige diepgang. Te vaak blijft museale uitleg, doordat ruimte wordt benut om inclusief te zijn voor Engelstaligen, op het onbenullige af oppervlakkig. Niet iedereen zal het eens zijn met mijn prioritering van goede Nederlandstalige informatie boven algemene informatie in de taal van buitenlandse bezoekers, maar ik was nu in mijn nopjes. Al erken ik dat degene die zou zeggen dat de uitleg ook wel in het Arabisch had gemogen, een houtsnijdend argument heeft.

Tot slot

Aan het einde leggen verschillende geleerden in een geluidloos filmpje nog even uit wat het belang is van het oude Egypte. Arabiste Petra Sijpesteijn, werkzaam in Leiden, verwoordt het mijns inziens het best: omdat je de wereld leert zien vanuit een ander perspectief.

Het is krek zo. Dat is waarvoor we geesteswetenschappen hebben en waarom er musea zijn voor oudheidkundige en etnografische collecties: om te herkennen dat ons eigen perspectief ook maar een mening is, dat andere visies bestaan en – vooral – dat er redenen zijn waarom anderen denken zoals zij denken en waarom wij denken zoals wij denken. Door het constateren van cultureel verschil en overeenkomst, begrijpen we onszelf beter. De bestudering van de cultuur van de oude wereld, hartstikke voorbij en leerzaam doordat ze hartstikke voorbij is, is welbeschouwd een narcistische bezigheid, maar ik weiger zelfkennis belachelijk te vinden.

PS

De expositie in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden duurt nog tot medio maart. Meer informatie hier. Er zijn, zoals gezegd, geen menselijke resten te zien, en die ontbreken ook in de vaste opstelling in de Egyptische afdeling. Dat maakt het ook voor kinderen toegankelijk. Voor hen is er momenteel ook een niet enge tentoonstelling over antieke monsters.

[Eerder verschenen op VersTwee.]

Vandaag vieren we Internationale Brailledag! 🖤⏺
Bij Waze zorgen we ervoor dat iedereen de weg vindt. Want de beste route? Die is altijd binnen handbereik – letterlijk! #BrailleDay #Inclusiviteit #Waze #IedereenKanDeWegVinden

Francisco Goya in Brussel (maar niet voor mij)

In Bozar, een van de culturele instellingen op de Brusselse Kunstberg, is nog tot 11 januari een expositie over de Spaanse schilder Francisco Goya en de moderniteit. De gedachte achter de tentoonstelling is interessant: Goya geldt in Spanje al zo’n twee eeuwen als onontkoombaar nationaal symbool, en daarom is het de moeite waard te bekijken hoe latere kunstenaars zich tot hem hebben verhouden. Omdat ik afgelopen donderdagmorgen wakker werd in een hotel bij het Centraal Station van Antwerpen, was ik slechts een treinreis van de expositie gescheiden, want Bozar ligt in Brussel op een boogscheut van het Centraal Station.

Leerzaam was het bezoek zeker, maar het waren vooral dingen over mezelf die ik leerde. Dat ik al na een half uur klaar was, lag zeker niet aan de tentoonstelling. Er was origineel werk van de beroemde schilder; de inleidende documentatie over Goya’s leven en postume groei tot nationaal symbool was voorbeeldig; en er werd dus getoond hoe latere kunstenaars op zijn oeuvre reageerden. Zeg maar dat de een de Geklede Maja kopieerde en de ander z’n eigen versie van de Naakte Maja maakte. De rauwe oorlogsverslaggeving van Los Desastres de la Guerra inspireerde enkele even naargeestige werken. Het bleef niet beperkt tot twee dimensies: Bozar toonde ook wat kleine sculptuur.

Heel mooi dus, maar ik ben dus vrij snel weg gegaan. De simpele waarheid is: het was te druk. Er waren te veel mensen om alles rustig te bekijken. Al in de eerste zaal sprak een gids een groep toe. Zelfs als zo iemand whispers gebruikt, zoals musea steeds vaker aanbieden, zijn omstanders gedwongen mee te luisteren. Natuurlijk is het alleen maar goed dat er gidsen zijn – laat dat voorop staan – maar het zou fijn zijn als iemand die anderen dwingt tot meeluisteren, iets vertelt dat interessant is. Als een gids uitleggen moet van welke oorlog Goya ooggetuige was, dan heeft zo’n groep niet de moeite willen nemen zich voor te bereiden op het museumbezoek. Ik wil niet al te stellig, al te arrogant of al te pedant klinken, maar eigenlijk hebben zulke mensen niet zo veel te zoeken in een museum. Een bezoeker mag een inspanning leveren. Je komt naar een museum om jezelf te verrijken, toch?

Meer geluidsoverlast: de expositie bestond niet alleen uit afbeeldingen en sculptuur, maar er waren ook geluidsfragmenten, zoals van een mannenkoor. Bozar is niet het enige museum dat geluid is gaan gebruiken; het is museaal in de mode. En dat is ronduit gek. Musea zetten immers in op inclusiviteit. En terecht. Het is immers de culturele missie iets over het voetlicht te brengen bij zoveel mogelijk mensen. Het is bovendien meegenomen als de bezoekersaantallen en de inkomsten hoger zijn. Er is dus een goede invalidentoegang en geen museum verjaagt astmapatiënten met pakweg een rookinstallatie. Maar zoals ook Bozar toont, worden musea voor mensen met hyperacusis ontoegankelijker. Dat kan de bedoeling niet zijn.

Ik had echt vooruitgezien naar de tentoonstelling over Francisco Goya. Met opzet had ik vanuit Antwerpen het rustige boemeltreintje genomen; met opzet was ik alvast bij Brussel Noord uitgestapt om wandelend en ontspannen aan te komen op de Kunstberg. Maar het bezoek liep dus uit op een teleurstelling. Ik leerde donderdag vooral dat ik te oud word voor hedendaags museumbezoek. De nieuwe tijd, net wat u zegt.

Niet dat ik totaal voor niets naar Brussel ben gereisd. De museumboekhandel van Bozar is een waar paradijs en even verderop is La maison de la Bande Dessinée, dus ik had wat artistieks te lezen in de trein naar huis. Het was een boemel, het was prettig rustig, en dat is de voorwaarde om van kunst te genieten.

#bozar #brussel #franciscoGoya #hyperacusis #inclusiviteit #schilderkunst

Nog een keer hardop lachen. #D66 #inclusiviteit

https://www.youtube.com/watch?v=2y7HD0UbUE0 #verkiezingen

Aan al die lieve en naïeve politieke #inclusiviteit en politieke correctheid ten opzichte van #Wilders en tijdelijk van #Baudet (nog onfrisser, want manifest antisemitisch) en #VanderPlas en het al dan niet bewuste negeren van hun #rechtsextremistische feitenvrije verzinsels hebben we het te danken dat deze überhaupt politieke macht en media-macht hebben en met hun volledig overdreven onderwerp #asiel het politieke #debat beheersen./E #TKverkiezingen #nofascism #pvvnee #fvdnee #nee21 #bbbnee

In een vrolijke en feestelijke bijeenkomst werd de officiële start gevierd van de bouw van 24 zorgunits voor ASVZ aan het Van den Broek-erf. Deze woningen zijn speciaal bedoeld voor bewoners met een verstandelijke beperking en worden gerealiseerd door woningcorporatie Trivire in nauwe samenwerking met partners en de gemeente.

https://www.stadspolders.eu/bouw-van-24-zorgunits-in-dordrecht-officieel-gestart/

#stadspolders #stadspolder #oudelandshoek #vissershoek #dordrecht #dordt #trivire #asvz #woningbouw #inclusief #inclusie #inclusiviteit #beperking

Oja hebben jullie mijn blog vandaag al bezocht? ‘De kleuren van de zee’ is een hartverwarmend boek
❤️🧡💛💚🩵💙💜
#boeken #lezen #diversiteit #inclusiviteit
https://lalageleest.nl/2025/09/28/de-kleuren-van-de-zee-miriam-bruijstens/

@voltnederland #volt #voltcongres #inclusiviteit

Workshop Transformatie van het MBO-onderwijs door digitalisering

Ik heb gisteren bij het Graafschap College tijdens een medewerkersdag vier keer een workshop verzorgd over transformatie van het MBO-onderwijs als gevolg van digitalisering. De focus lag op toegankelijkheid voor alle doelgroepen. In deze blogpost beschrijf ik de opzet en de gedachten achter deze sessies. #digitaletransformatie #workshop #mbo #onderwijs #digitalisering #inclusiviteit #edutoot
https://www.te-learning.nl/blog/workshop-transformatie-van-het-mbo-onderwijs-door-digitalisering-kansen-en-uitdagingen-voor-toegankelijkheid-van-het-onderwijs/

Nieuwe AI-ring zet gebarentaal om in tekst én spraak. SpellRing maakt communicatie toegankelijker dan ooit. 🔁🖐️📲 #technologie #inclusiviteit #SpellRing #AI #wearables https://smart-ring.nl/nieuws/revolutionaire-ai-smart-ring-spellring-vertaalt-gebarentaal-naar-tekst-en-spraak/

🚀 Virtual Reality transformeert inclusiviteit op de werkvloer! 90% van de deelnemers begrijpt nu beter verschillende perspectieven. #Inclusiviteit #VR [Link] 📈 
https://itinsights.nl/van-de-redactie/virtual-reality-de-revolutie-van-inclusief-samenwerken/

NEDERLAND IN HET KLEIN - De voorjaarsbijeenkomst in #Madurodam liet het STT-netwerk letterlijk en figuurlijk uitzoomen.

Het thema Digitale Participatie draait om perspectief. Wat werkt wel en wat juist niet voor verschillende vraagstukken? Hoe zorg je voor #inclusiviteit?

"Door jezelf in anderen te verplaatsen zie je dat waardegedreven vraagstukken allesbehalve eendimensionaal zijn." STT-directeur @rudyvanbelkom

#participatie #digitaleparticipatie #toekomstdenken

Jezelf uitroepen tot ‘.. der Nederlanden’ getuigt van postmodern narcisme https://sargasso.nl/jezelf-uitroepen-tot-der-nederlanden-getuigt-van-postmodern-narcisme/ #DichterderNederlanden #DichterdesVaderlands #DenkerdesVaderlands #Cultuur&Media #inclusiviteit #BabsGons

De vergeten rechten van mensen met een beperking
Mensen met een beperking in Nederland systematisch ondergeschikt aan andere beleidsdoelen

Het is een schrijnend feit: ondanks de ratificatie van het VN-Verdrag Handicap, inmiddels negen jaar geleden, blijven de rechten van mensen met een beperking in Nederland systematisch ondergeschikt aan andere beleidsdoelen. Rec
https://www.medicalfacts.nl/2025/03/01/de-vergeten-rechten-van-mensen-met-een-beperking/
#Inclusiviteit #ZorgWerk #rechten

🔹 ... in de periode 2022-2024 een kleine 2000 audits op overheidswebsites en -apps werden uitgevoerd, maar 📛 72% nog steeds niet conform is? (bron: https://accessibility.belgium.be/nl/artikels/periodieke-verslagen/verslag-2024)

🔹 ... in 2025 de European Accessibility Act (EAA) van kracht wordt, die ook producten en diensten van bedrijven 🏦 toegankelijker moet maken?

🔹... Mozilla experimenteert met een lokaal (op je PC draaiend) AI-model 🤖 om afbeeldingen van alt-tekst te voorzien? (https://hacks.mozilla.org/2024/05/experimenting-with-local-alt-text-generation-in-firefox-nightly/)?

(3/3) #inclusiviteit #toegankelijkheid

🔹 ... voor gebruikers die doof of slechthorend zijn 🎦 video’s en audiofragmenten voorzien moeten worden van ondertitels of een vertaling naar Vlaamse Gebarentaal?

🔹... voor gebruikers met ASS of ADHD de informatie op een duidelijke en overzichtelijke manier gepresenteerd moet worden zonder afleiding of flitsende beelden⚡?

🔹 ... er een Vlaams expertisecentrum toegankelijkheid bestaat, genaamd Inter, dat zich ook buigt over niet-digitale toegankelijkheid👨‍🦽?

(2/3) #inclusiviteit #toegankelijkheid

Wist je dat ...

🔹 ... alle websites en mobiele apps van overheidsorganisaties, op enkele uitzonderingen na, moeten voldoen aan de ✅ WCAG-richtlijnen, versie 2.1 niveau AA? (zie https://www.vlaanderen.be/dienst-diversiteitsbeleid/digitale-toegankelijkheid)
🔹 .. dit o.a. inhoudt dat de tekst en afbeeldingen op de website leesbaar moeten zijn met een 🔊 schermlezer voor gebruikers die blind zijn?
🔹 ... voor gebruikers met een lichamelijke handicap de website ook zonder muis of toetsenbord bedienbaar moet zijn?

(1/3) #inclusiviteit #toegankelijkheid